Historicus Johan Huizinga wist het al toen hij in 1938 de term homo ludens (de spelende mens) bedacht: spelen zit ons in het bloed.

Jong of oud, we spelen allemaal. Vaak zijn we ons er niet eens van bewust. Alleen op de witte strepen van het zebrapad lopen, wie doet het niet af en toe? Een papierprop van een afstandje in de prullenbak gooien. De blaadjes één voor één van een madeliefje plukken.

Het lijkt er op dat ons brein voortdurend op zoek is naar uitdagingen, hoe klein ze ook zijn. Slimme online marketeers weten dat en laten hun doelgroep graag een spelletje spelen.

Gamification gaat niet over games

Let wel: ik heb het niet over videogames. Videogames bieden fantastische mogelijkheden voor inventieve marketing, maar de ontwikkeling van een game is een kostbare aangelegenheid die buiten het budget van de gemiddelde marketingafdeling valt. De toepasselijke term hier is gamification: het toepassen van spelelementen en spelmechanismes in niet-spelsituaties. Gamification is niet alleen een uitstekend marketinginstrument, maar kan ook worden ingezet voor (onder meer) loyaliteitsprogramma’s, branding en motivering van medewerkers.

Punten en levels

Gamification kan heel eenvoudig bestaan uit een puntensysteem, zoals bij het loyaliteitsprogramma Airmiles. Ook het werken met levels is een vorm van gamification. Veel forums werken met een leveling-systeem: hoe meer posts iemand plaatst op het forum, hoe hoger zijn of haar level. Andere manieren om ‘spelers’ te belonen zijn ranglijsten en nieuwe uitdagingen.

Een subtiel voorbeeld van gamification is de manier waarop LinkedIn gebruikers stimuleert om hun profiel op 100% te brengen. Iedere keer dat je inlogt, toont een voortgangsbalk het percentage van je profiel en krijg je een tip hoe je dat percentage kunt verhogen. Breng je je profiel op 100%, dan krijg je een felicitatie van LinkedIn.

De doodles van Google

Ook Google maakt slim gebruik van gamification. Het logo op google.com heeft regelmatig een ander uiterlijk, gebaseerd op een bepaald thema. Deze themalogo’s worden doodles  genoemd. Klik op de doodle – er zijn maar weinig mensen die de verleiding kunnen weerstaan – en je krijgt extra informatie over het thema. Vaak is het thema gerelateerd aan feestdagen als kerst en thanksgiving, maar regelmatig gebruikt Google ook de geboortedag van een beroemd persoon als aanleiding voor een doodle. Met de keuze van deze beroemdheden (een paar voorbeelden: Maria Callas, Martin Luther King, Marie Curie) bouwt Google tegelijkertijd aan haar eigen profilering.

Badges

Een ander voorbeeld is Foursquare, een site waar mensen een beoordeling kunnen geven aan restaurants en cafés die ze hebben bezocht. Met je beoordelingen verdien je (digitale) badges. Je krijgt bijvoorbeeld een badge als je tien beoordelingen hebt gegeven, of als je drie verschillende karaokebars hebt bezocht. Er zijn op deze manier tientallen verschillende badges te verdienen.

De basisprincipes van gamification

Bij gamification draait het altijd om interactiviteit. Als een ‘speler’ de juiste handelingen uitvoert, wordt dit beloond – en de volgende uitdaging wordt gepresenteerd. De beloning kan heel eenvoudig zijn: boven aan een ranglijst staan, een mooiere avatar, een voltooide voortgangsbalk … Het maakt eigenlijk niet uit. Stel mensen voor een uitdaging en ze gaan er automatisch over nadenken, zoals een bergbeklimmer de berg wel moet beklimmen. Simpelweg omdat die berg daar nou eenmaal staat.

Die bergbeklimmer maakt meteen iets anders duidelijk: je gamification-concept moet goed aansluiten op de interesses van je doelgroep.

Uiteindelijk draait het natuurlijk om het opbouwen van engagement bij je doelgroep. Ik heb zelfs de term engagification al voorbij zien komen. Zorg er daarom voor dat je gamification cyclisch is opgezet. Met andere woorden: elke prestatie en beloning van de speler moet gevolgd worden door een nieuwe uitdaging, zodat er altijd iets te doen blijft. Forrester brengt dat mooi in beeld met de Engagement Loop:

gamification-engagement-loop-enovate

Gamification: iedereen doet het

Zonder het te weten, gebruiken veel ondernemers al gamification-technieken om hun medewerkers beter te laten presteren. Denk maar aan beloningssystemen voor sales-afdelingen, of het aanwijzen van de ‘medewerker van de maand’. Als je je medewerkers op deze manier kunt motiveren, waarom dan ook niet je prospects en klanten?